ਔਨਲਾਈਨ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ 'ਸਫ਼ਰਸਾਂਝ ' 'ਤੇ ਆਪ ਦਾ ਹਾਰਦਿਕ ਸੁਆਗਤ ਹੈ।ਇਸ ਸਾਈਟ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲ਼ੀ ਮਿਆਰੀ ਲਿਖਤਾਂ ਪਾਉਣਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹੋ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ 'ਯੋਗਦਾਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ haikusyd@gmail .com 'ਤੇ ਈ -ਮੇਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਧਾ (ਹਾਇਕੁ,ਤਾਂਕਾ, ਸੇਦੋਕਾ, ਹਾਇਬਨ ਜਾਂ ਚੌਵਰਗਾ) ਦਾ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸਵਾਗਤ ਹੋਵੇਗਾ।ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਲਿਖਤੀ ਪੈੜਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ।

'ਸਫ਼ਰਸਾਂਝ' ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਮਾਣਾ ਜਿਹਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਘੜੀ ਇਹ 51 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਅੱਪੜ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 200 ਨੂੰ ਵੀ ਟੱਪ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਨਿੱਘੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਦੀ ਆਸ ਰਹੇਗੀ।

23 Feb 2017

ਯਾਦ ਹੁੰਗਾਰੇ


ਸਿਆਲ ਦੀ ਮਹਿਕਾਂ ਗੜੁੱਚੀ ਰੁੱਤੇ ਚਾਂਦੀ ਰੰਗਾ ਦਿਨ ਆਥਣ ਦੀ ਸਰਦਲ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਲਕੀ ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਲੁੱਕਣ-ਮੀਟੀ ਖੇਡਦਾ ਸੂਰਜ ਕਦੇ ਕਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲਿਸ਼ਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਗੁੱਠ 'ਚੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਣਾ। ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਦੂਰੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਪੈੜਚਾਲ ਮਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਚਾਵਾਂ ਦੇ ਦੀਵੇ ਧਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਹੀਓਂ ਖੁਸ਼ ਆਮਦੀਦ ਕਹਿਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਆਪਾ ਸਾਡੇ ਕਦਮਾਂ 'ਚ ਵਿਛਾਈ ਉਹ ਬੂਹੇ 'ਤੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦਾ ਤੇਲ ਚੋਣ ਲਈ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। 
           ਗਲਵਕੜੀਆਂ ਤੇ ਹੱਥ ਘੁੱਟਣੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ 'ਚ ਵਗਦੀ ਠੰਡੀ ਸੀਤ ਹਵਾ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਨਿੱਘੀ ਹੋ ਗਈ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਬਗੀਚੀ 'ਚ ਲੱਗੇ ਫੁੱਲ -ਬੂਟਿਆਂ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਰੂਹ 'ਤੇ ਸਰੂਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਗੁਲਦਸਤਾ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਚਾਅ ਦੇ ਫੁਹਾਰੇ ਫੁੱਟ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਮੋਹਵੰਤੇ ਸ਼ਫਾਫ ਬੋਲ ਫਿਜ਼ਾ 'ਚ ਖਿਲਰ ਕਿਸੇ ਸੰਗੀਤਕ ਰਹਿਬਰੀ ਨੂੰ ਛੋਹ ਰਹੇ ਸਨ।ਨੈਣਾਂ 'ਚ ਤੈਰਦਾ ਹਾਸਾ ਫੁੱਲ ਕੇਰਦਾ ਲੱਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ 'ਚ ਕੋਈ ਉਦਾਸ ਜਾਂ ਮੁਰਝਾਇਆ ਜਿਹਾ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦੈ। 
          ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਘਰ ਸਾਡੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜ਼ਦਾਰ ਵੀ ਹੁੰਦੈ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਅੰਦਰ ਪੈਰ ਧਰਦਿਆਂ ਹੀ ਮੈਂ ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਪਿਛਾਂਹ ਪਰਤ ਗਈ ਸੀ। ਓਥੇ ਪਈ ਹਰ ਵਸਤ ਸੁਚੱਜਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਸੰਵਾਰੀ ਕਿਸੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੁਸ਼ਤੈਨੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਸਾਂਭੀ ਬੀਤੇ ਕੱਲ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਦੀ ਰੁਮਕਣੀ ਨਾਲ ਰਸੋਈ 'ਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਕੋਸੀ ਤੇ ਸੁਆਦ ਸੁਗੰਧ ਵਿਹੜਾ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਿਕ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਜ਼ਿਹਨ 'ਚ ਓਦੋਂ ਦੀ ਘੁਲ਼ੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕੋ ਸੰਸਥਾ 'ਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਾਂ। ਓਦੋਂ ਹੀ ਸਾਡੀ ਦੁਨਿਆਵੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਸਾਂਝ ਉਮਰਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਉਮਰੋਂ ਲੰਮੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਰੂਹ ਦੀ ਬੱਤੀ ਨਾਲ ਦਿਲਾਂ 'ਚ ਚਿਰਾਗ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਸੁੱਚੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਦਿਲਾਂ 'ਚ ਸਾਂਝ ਦੇ ਪੁਲ ਉਸਾਰ ਲੈਂਦੇ ਨੇ। ਪਰ ਜੀਵਨ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸਾਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰਨ ਦੇ ਵੇਗ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਅੱਡੋ ਅੱਡਰੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਮੁੜ ਓਸ ਸਾਂਝੇ ਪੁਲ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਇਆ। 
     ਮਿੱਠੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਵਾੜ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈ ਉਸ ਦੀ ਅਰਾਮ ਬਗੀਚੀ 'ਚ ਬੈਠ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸਾਡੀਆਂ ਅਣਕਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਅਮੁੱਕ ਸਫ਼ਰ। ਉਸ ਦੇ ਬੋਲਾਂ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਸੁਰ ਸੁਭਾਵਿਕ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਇਓਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਵਾ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਰਥਾਂ 'ਚ ਢਾਲਦੀ ਢਾਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਕੁਝ ਪਲਾਂ 'ਚ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 'ਚ ਹੋਵੇ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਚੇਤਿਆਂ ਤੇ ਦੁਆਵਾਂ 'ਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਵੱਸੇ ਰਹੇ। ਆਪਣੇ ਆਪੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਇਹ ਮੋਹਵੰਤੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸਾਂਝੇ ਨਾ ਕੀਤਾ । ਅੱਜ ਨਿੱਘ ਮਿਲਣੀ ਦੀ ਇਹ ਸੱਦ ਮੋਹ ਵਿਗੁੱਤੀ ਰੂਹ 'ਚੋਂ ਉੱਠ ਫਿਜ਼ਾ ਦੀ ਤਲੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੂਕ ਸੁਨੇਹਾ ਧਰ ਆਈ ਸੀ ਤੇ ਵਕਤੋਂ ਬੇ ਵਕਤ ਹੋਏ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜ ਲਿਆਈ ਸੀ। 
       ਸਵਾਣੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਜਾਦੂਈ ਸਵਾਦ ਲਰਜ਼ਦੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਮੱਥੇ ਲਾਈਏ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥੀਂ ਮਿਲੇ ਸੁਆਦ। ਮੋਹ ਤੇ ਅਪਣੱਤ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਪਾ ਬਣਾਇਆ ਕੇਕ ਖਾਂਦਿਆਂ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗਾ ਹਵਾਵਾਂ ਨੇ ਕਦੋਂ ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਰ ਰੋਕ ਅੰਬਰ ਦੇ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਗੁੰਬਦ 'ਚ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਛੇਕ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਜਿੱਥੋਂ ਤਾਰੇ ਕਿਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਅਸੀਂ ਅਰਸਿਆਂ ਲੰਮੀ ਚੁੱਪ ਤੋੜਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਵਲਵਲਿਆਂ ਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਬੋਲ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਅਕੀਦਤੀ -ਇਬਾਦਤਾਂ ਸੰਗ ਝੋਲੀਆਂ ਭਰਦੇ ਰਹੇ। 

ਪੋਹ ਦੀ ਰਾਤ 
ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਲੋਅ 'ਚ 
ਯਾਦ ਹੁੰਗਾਰੇ। 

ਡਾ ਹਰਦੀਪ ਕੌਰ ਸੰਧੂ 

ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 90 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।

22 Feb 2017

ਗਜ਼ਲ

ਮੇਰੇ ਜਖਮਾਂ ਨੂੰ ਛੋਹ ਛੋਹ, ਵੇਖਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ 
ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਅਜ਼਼ਮਾਇਆ ਪਰਖਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ

ਬਰੂਹਾਂ 'ਚ ਖਲੋ ਖਲੋ ਕੇ,ਉਡੀਕਦੇ ਸੀ ਜਿਹੜੇ
ਜਦ ਪਰਾਏ ਹੋ ਹੀ ਗਏ ਤਾਂ ਭੜਕਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ

ਜਦੋਂ ਰਾਜ਼ ਖੁੱਲ੍ਹ ਹੀ ਗਏ , ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਦੇ ਬਹਿਕਾਂ 'ਚ
ਫਿਰ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਬੁੱਲਾਂ ਨੂੰ,ਫੜਕਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ

ਪਰਵਾਨੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਏ ਕਿ, ਮਰਨਾ ਏ ਆਖਰ ਸੜ ਕੇ
ਠੱਲ ਜਾ ਤੁਫਾਨਾਂ 'ਚ ਹੁਣ,ਜਰਕਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ

ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਕੀ ਏ ਇਹ ਤਾਂ,ਘੜੀ ਪਲ ਦੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ 
ਬਦਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਰੜਕਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ 

ਜੋ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਖਾਬਾਂ 'ਚ,ਕਦੀ ਤਾਂ ਪਰਤਣਗੇ ਓਹ
"ਥਿੰਦ"  ਤੈਨੂੰ ਖਮਖਾ ,  ਭੜਕਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ

ਇੰਜ:ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ "ਥਿੰਦ"
(ਸਿਡਨੀ)


ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 25 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।

21 Feb 2017

ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ

Image may contain: textਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ,
ਆਖਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਹੈ ।
ਆਓ ਪੰਜਾਬੀਓ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਹੱਕ 'ਚ ਪਹਿਰਾ ਦੇਈਏ, 

ਨਾ ਭੁੱਲਿਓ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਨੂੰ 
ਇਹ ਹੋਕਾ ਦੇਈਏ !
ਜਗਰੂਪ ਕੌਰ ਖ਼ਾਲਸਾ 
****************************************

ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਹੱਕ 'ਚ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਹਨ ਜਗਰੂਪ ਕੌਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਭੈਣ ਜੀ। 
ਆਪ ਕੋਲ ਮੋਹ ਤੇ ਅਪਣੱਤ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਤੰਦ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕਲਾ ਹੈ, ਤਾਹੀਓਂ ਤਾਂ ਆਪ ਨੇ ਸਾਡੀ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਜਿਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਐਨਾ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਬਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਐਨਾ ਮੋਹ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਸਕਦੈ ਇਹ ਕਲਾ ਕੋਈ ਆਪ ਤੋਂ ਸਿੱਖੇ। ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਐਨਾ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਸਾਹਵੇਂ ਧੰਨਵਾਦ ਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਬੌਣਾ ਜਾਪਦੈ। ਰੱਬ ਕਰੇ ਸਾਡੀ ਇਹ ਸਾਂਝ ਇੰਝ ਹੀ ਬਣੀ ਰਹੇ ਬੱਸ ਇਹੋ ਦੁਆ ਹੈ। 


ਹਰਦੀਪ 
ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 137 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।

19 Feb 2017

ਮਾਂ

ਰਾਤੀਂ ਸੁਪਨੇ 'ਚ 
ਮਾਂ ਮਿਲੀ !!!
ਤਲ਼ੀ 'ਤੇ 
ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਰੱਖ ਬੋਲੀ !!
ਧੀਏ !!
ਸਿਆਣੀ ਬਣ 
ਧੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਐਂ !!
ਪੱਲਾ ਨਾ ਗੁਆਇਆ ਕਰ !!
ਕੁਝ ਪਰਦਾ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ !!
ਤੇ ਫਿਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ !!!
ਨਿਰਮਲ ਕੋਟਲਾ
ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 140 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।

18 Feb 2017

ਧਰਮ ਦਾ ਸੰਕਲਪ

Image may contain: one or more people, flower, nature and outdoor
ਧਰਮ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦੋ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਰਾਹ ਸਾਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹ ਦੀ ਜਾਗ ਸਾਨੂੰ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਚੌਗਿਰਦੇ ਨੇ ਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਅਧਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਜਾਂ ਬੇਬਸੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਸਰੋਤ ਜਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਠੋਸੀ ਗਈ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਸੋਝੀ ਦੀ ਸਾਂਝ ਨਾ-ਮਾਤਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਰੂਹਾਨੀ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਫ਼ਰਜ ਸਮਝ ਕੇ ਮੰਨ ਤੇ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਰੂਹ ਦੀ ਭਾਵਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ । ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਸਰੋਤ ਸਾਡਾ ਚਿੰਤਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬੇਹਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਮਾਰਗ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਬੜਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਜਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਦੇ ਭਾਅ ਮਿਲਿਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨੇ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਲ ਤਾਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸਾਡਾ ਸਿੱਟਾ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਨਿੱਜ ਤੇ ਹੀ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਰਾਹ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ, ਗਿਆਨ, ਖ਼ੋਜ ਅਤੇ ਚੋਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਲਗ਼ ਉਮਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋੜ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ। ਉਸਦਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਕੋਈ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼, ਨਿੱਜੀ ਖ਼ੋਜ, ਗੁਰੂ, ਫ਼ਲਸਫਾ ਜਾਂ ਰੂਹਾਨੀ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਰਾਹ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਹ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਚੋਣ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੀ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਮਾਰਗ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮਾਰਗ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਹੀ ਸਮਾਜਿਕ ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਪਾਂਧੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਅਧੂਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਬਲਕਿ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉੱਤੇ ਤਸੱਲੀ ਅਤੇ ਫ਼ਖਰ ਮਹਿਸ਼ੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਚੋਣ ਲਈ ਅਤੇ ਚੋਣ ਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਮਤੀ ਇੰਨਸਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੂਜੇ ਰਾਹ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਵੇਂ ਨਰੋਏ, ਵਿਗਿਆਨਿਕ, ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਕਲਿਆਣ ਵਾਲ਼ੇ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਸਿਰਜੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕ ਪਲਾਹੀ 

ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 48 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।

15 Feb 2017

ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ


ਕੁੱਕੜ ਬਾਂਗ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਉੱਠ ਖੜੋਂਦਾ। ਸਿਲਵਰ ਦੇ ਡੋਲੂ 'ਚ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੋਂਦਾ ਤੇ ਫੇਰ ਚਿੱਬੀ ਜਿਹੀ ਪਤੀਲੀ 'ਚ ਚਾਹ ਧਰ ਆਪਣੇ ਬੇਲੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ।ਰਾਤ ਦੀ ਬਚੀ ਮਿੱਸੀ ਰੋਟੀ ਬੇਬੇ ਪਰਨੇ ਦੇ ਲੜ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੰਦੀ। ਜਦੋਂ ਨੱਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਗੱਭਰੂ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਢਾਂਗੀ ਧਰ ਲੈਂਦਾ ਤਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅੰਬਰ ਥੱਲੇ ਬਣੇ ਵਾੜੇ 'ਚ ਫਿਰਦੀਆਂ ਬੱਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਸੂਹ ਜਿਹੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਕਿ ਹੁਣ ਤੁਰਨ ਦਾ ਵੇਲ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੱਕਰੀਆਂ ਵਾਹੋ -ਧਾਹੀ ਕਦੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਚ ਗੱਡੇ ਕੰਡਿਆਲੇ ਝਾਫਿਆਂ ਵਾਲੀ ਕੰਧ ਵੱਲ ਭੱਜਦੀਆਂ ਤੇ ਕਦੇ ਵਾੜੇ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਫਾਟਕ ਵੱਲ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਟੁਅਰਰਰ- ਟੁਅਰਰਰ ਬੋਲਦੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰਨ ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਟਿੱਕੀ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਉਹ ਕਈ ਕੋਹਾਂ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਮਾਰ ਲੈਂਦੇ। ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪੰਛੀ ਦਿਨ ਵੇਲ਼ੇ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣੇ 'ਚ ਟਿਕਿਆ ਬੈਠਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸਗੋਂ ਚੋਗੇ ਦੀ ਭਾਲ 'ਚ ਧਰਤੀ ਗਾਹ ਮਾਰਦੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਛੜੱਪੇ ਮਾਰਦੇ ਨਿਰਛੱਲ ਹਾਸਾ ਹੱਸਦੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜਾਂ, ਸ਼ਾਮਲਾਟਾਂ,ਰੋਹੀਆਂ, ਝਿੜੀਆਂ ਤੇ ਵਣ -ਵਣ ਚਾਰਨ ਲਈ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਆਥਣੇ ਘਰ ਮੁੜਦੇ। 
     ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਨਹਿਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੂਏ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਛਾਂ ਥੱਲੇ ਬਹਿ ਰੋਟੀ ਖਾ ਲੈਂਦੇ। ਡੇਕਾਂ, ਕਿੱਕਰਾਂ ,ਬੇਰੀਆਂ ਜਾਂ ਤੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਰਾਂ ਵੱਢ ਕੇ ਮੇਮਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਦਾ ਕਰਮ ਸੀ। ਬੱਕਰੀਆਂ ਆਪੇ ਹੀ ਲੁੰਗ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਓਥੇ ਹੀ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਬਣਾ ਚਾਹ ਧਰ ਲੈਂਦੇ। ਮੇਮਣਿਆਂ ਨੂੰ ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰਾਂ ਧਕੇਲਦਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਰ 'ਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, "ਐਵੇਂ ਸੁੰਘ -ਸੁੰਘ ਢਿੱਡ ਨੀ ਭਰਨਾ ਥੋਡਾ ! ਓਏ ਮਾਰ ਲਓ ਲੁੰਗ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਹੁਣ ਤਾਂ , ਫੇਰ ਆਖੋਂਗੇ ਬਈ ਸਾਡੇ ਵੰਡੇ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਚਾਹ ਆਪ ਈ ਡੱਫਗੇ।" ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਇੱਜੜ ਸੁਸਤਾਉਣ ਲਈ ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਤੱਤੀ -ਤੱਤੀ ਚਾਹ ਦੇ ਸੜਾਕੇ ਮਾਰ ਮੁੜ ਚੁਸਤੀ ਫ਼ੜ ਲੈਂਦੇ। ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਗੁੜ ਵਾਲੀ ਚਾਹ ਦਾ ਸੁਆਦ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੀ ਹੁੰਦੈ ਜਦੋਂ ਬਾਟੀਆਂ 'ਚ ਪਾ ਕੇ ਸੜਾਕੇ ਮਾਰ -ਮਾਰ ਪੀਤੀ ਜਾਵੇ। 
    ਤਿੱਖੀ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਵਲਾਏ ਰੰਗ ਟੋਬੇ ਦੇ ਘਸਮੈਲੇ ਪਾਣੀਆਂ 'ਚ ਘੁਲ ਅਠਖੇਲੀਆਂ ਕਰਦੇ ਜਿਵੇਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋਣ, " ਇਹ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਜੜ ਨਹੀਂ ਸਾਡੇ ਟੱਬਰ ਦੇ ਜੀਅ ਨੇ, ਤਾਹੀਓਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਬੰਨਦੇ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੇ ਪਿੰਡੇ ਦੀ ਗੰਧ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਨੇ ਇਹ ਪਠੋਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ।  ਇਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੇਠ -ਹਾੜ ਦੀਆਂ ਧੁੱਪਾਂ ਤੇ ਪੋਹ -ਮਾਘ ਦੇ ਕੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਹੰਢਾਉਂਦੀਆਂ  ਨੇ। ਜਾਣੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਈ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ, ਜਿਉਂਦੇ ਜਗਤ ਦਾ ਪਸਾਰਾ ਨੇ। ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਰਾਹੀ ਆਪਣੇ ਅਮੁੱਕ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਉਘੜਵੀਂ ਲਕੀਰ ਉਮਰਾਂ ਦੀ ਵਹੀ 'ਤੇ ਪਾਉਂਦੇ ਇਹ ਦਰਵੇਸ਼ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਚਿਰ ਸਥਾਈ ਹੋਂਦ ਦਾ ਅੱਜ ਵੀ ਮੰਗਦੇ ਨੇ ਵਰਦਾਨ। 

ਛਿਪਦੀ ਟਿੱਕੀ 
ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਅਸੀਂ 
ਘਰ ਨੂੰ ਮੁੜੇ। 

ਡਾ. ਹਰਦੀਪ ਕੌਰ ਸੰਧੂ 

ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 175 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।

14 Feb 2017

ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਕਿਹੜੇ ਲਫ਼ਜ਼ੀਂ ਗੱਲ ਕਰਾਂ ਮੈਂ 
ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਵੇ ।
ਕਿਹੜੀ ਤੱਕਣੀ ਤੱਕਾਂ ਤੈਨੂੰ
ਤੇਰੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਲਹਿ ਜਾਵੇ ।
ਸੱਜ ਸੰਵਰ ਕੇ ਬੈਠੀ ਹਾਂ ਮੈਂ
ਕਈ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦੀ ,
ਗਲੀ ਮੇਰੀ 'ਚੋਂ ਲੰਘੇ ਜੇ ਤੂੰ ,
ਨਜ਼ਰ ਤੇਰੀ ਪੈ ਜਾਵੇ ।
ਤਿੰਨ ਪਹਿਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਰੀ
ਤੇਰੇ ਚਿੱਤ ਨਾ ਆਈ ,
ਚੌਥੇ ਪਹਿਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਔਖੀ
ਆਉਂਦੀ ਰਾਤ ਡਰਾਵੇ ।
ਚਿੜੀਆਂ ਨੇ ਸਭ ਚੋਗਾ ਚੁਗ ਕੇ
ਗਈਆਂ ਮਾਰ ਉਡਾਰੀ ,
ਖਾਲੀ ਧੁੱਪ ਨੇ ਚੁੱਪ ਖਿਲਾਰੀ
ਪਿੰਡਾ ਮੇਰਾ ਖਾਵੇ ।
ਪਾਟੀ ਚੁੰਨੀ ਕਿੰਝ ਮੈਂ ਸੀਵਾਂ
ਥਾਂ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹੈ ਪਾਟੀ ,
ਪੱਤ ਢੱਕਣ ਲਈ ਸੂਹਾ ਸਾਲੂ
ਸਿਰ ਦਾ ਸਾਈਂ ਲਿਆਵੇ ।
ਚਲੋ ਚੱਲੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਅੰਦਰ
ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦ  ਇੱਕਲੀ ,
ਕੋਠੇ ਚੜ ਕੇ ਝਾਤੀ ਮਾਰਾਂ
ਤਨ ਨੂੰ ਮਨ ਜਦ ਖਾਵੇ ।
ਸਬਕ ਜੀਉਣ ਦਾ ਕਿੱਥੋਂ ਪੜ ਲਾਂ
ਕਿਹੜੀ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖਿਆ ,
ਸੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਾਣੇ
ਜਿਹੜੀ ਸੱਚ ਹੰਢਾਵੇ ।


ਦਿਲਜੋਧ ਸਿੰਘ 
(ਯੂ ਐਸ ਏ )
ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 80 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।