ਔਨਲਾਈਨ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ 'ਸਫ਼ਰਸਾਂਝ ' 'ਤੇ ਆਪ ਦਾ ਹਾਰਦਿਕ ਸੁਆਗਤ ਹੈ।ਇਸ ਸਾਈਟ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲ਼ੀ ਮਿਆਰੀ ਲਿਖਤਾਂ ਪਾਉਣਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹੋ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ 'ਯੋਗਦਾਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ haikusyd@gmail .com 'ਤੇ ਈ -ਮੇਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਧਾ (ਹਾਇਕੁ,ਤਾਂਕਾ, ਸੇਦੋਕਾ, ਹਾਇਬਨ ਜਾਂ ਚੌਵਰਗਾ) ਦਾ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸਵਾਗਤ ਹੋਵੇਗਾ।ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਲਿਖਤੀ ਪੈੜਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ।

'ਸਫ਼ਰਸਾਂਝ' ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਮਾਣਾ ਜਿਹਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਘੜੀ ਇਹ 51 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਅੱਪੜ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 200 ਨੂੰ ਵੀ ਟੱਪ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਨਿੱਘੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਦੀ ਆਸ ਰਹੇਗੀ।

ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਨ ਵਾਲ਼ੇ

23 Jul 2017

ਨਿਰਮੋਹੇ (ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ )


Image result for old hands

ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪੂੰਜੀ ਦੋ ਖੱਦਰ ਦੇ ਝੋਲ਼ਿਆਂ 'ਚ ਸਿਮਟ ਗਈ ਸੀ। ਨੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਢੁੱਕਿਆ ਬਾਪੂ ਅੱਜ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਚੌਂਕ 'ਚ ਬੇਘਰ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਨਿਰਬਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਦੇਹੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਬੇਵੱਸੀ। ਘਟੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਓਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਵੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਉਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੈਲ਼ੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਆਪਣਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਤਾਂ ਜਵਾਨੀ ਵੇਲ਼ੇ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਠੇਕੇਦਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਟੱਬਰ ਪਾਲ਼ਿਆ। ਦੋ ਪੁੱਤਾਂ ਦੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਮਕਾਨਾਂ 'ਚ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕੋਈ ਖੱਲ -ਖੂੰਜਾ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਚਿਆ। ਬੇਬੇ ਵੀ ਕੋਲ਼ ਹੀ ਨੀਵੀਂ ਪਾਈ ਬੈਠੀ ਸੀ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਘਰ ਦੇ ਪਰਦੇ ਕੱਜਣ ਦੀ ਅਸਫ਼ਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। 
ਭੁੱਖਾਂ -ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਭੰਨਿਆ ਲਾਚਾਰ ਬਿਰਧ ਜੋੜਾ ਅੱਜ ਦਰ -ਦਰ ਦੀਆਂ ਠੋਕਰਾਂ ਖਾਣ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਪੂ ਦੇ ਚੀਸਾਂ ਭਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੱਲੇ ਜ਼ਖਮ ਆਪੂੰ ਫਿੱਸ ਪਏ," ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਐਡਾ ਜਿੰਦਾ ਲਮਕਦੈ ਤੇ ਹੈਗੇ ਉਹ ਅੰਦਰੇ ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਬਾਰ ਨੀ ਖੋਲ੍ਹਦੇ।" ਬੇਬੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਰਿਸਦੇ ਜ਼ਖਮ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਗੁੱਝੀ ਚੁੱਪੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਬੇਬੇ -ਬਾਪੂ ਦੀ ਸੱਜਰੀ ਟੀਸ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅੱਜ ਚੌਂਕ 'ਚ ਮੂਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣੀ ਭੀੜ ਨਿਹਾਰ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਨਿਰਮੋਹੇ ਜੱਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰੀਵ 'ਚ ਉਗੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਕਿੱਥੋਂ ਬਹੁੜੇਗਾ ? 

ਡਾ. ਹਰਦੀਪ ਕੌਰ ਸੰਧੂ 

ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 310 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।

   ਲਿੰਕ         ਲਿੰਕ 1         ਲਿੰਕ 2          ਲਿੰਕ 3

ਬੇਬੇ

21 Jul 2017

ਅਾਪਣੇ ਅਧਿਅਾਪਕ ਨੂੰ..

ਮੈਂ ਮਜਦੂਰ ਦਾ ਬੱਚਾ ਅਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ
ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਰ 'ਤੇ ,
ਬਿਨ ਨਹਾਏ,  ਭੁੱਖਾ, ਚਾਹ ਤੋਂ ਬਗੈਰ
ਚਲੀ ਜੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਮਾਂ ਮੇਰੀ
ਗੋਹਾ ਸੁੱਟਣ ਲੋਕਾਂ ਦਾ |
ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਘੂਰੀ
ਸਾਫ ਵਰਦੀ ਪਾੳੁਣ , ਨੰਹੁ ਕੱਟਣ,
ਸਕੂਲ ਲੇਟ ਅਾੳੁਣ ਦੀ,
ਨਵੀਂ ਕਾਪੀ ਨਾ ਲਿਅਾਉਣ ਦੀ |
ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ,ਪਿਓ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਮੰਗਣ ਵੇਲ਼ੇ,
ਪੈਸੇ ਖਾਤਿਰ ਤਾਂ ੳੁਹ ਹੈ , ਗੁਲਾਮ ਜੱਟ ਦਾ |
ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ,ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ,
ਮੇਰੀ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਬਾਰੇ ,
ਮੇਰੇ ਕੁਚਲੇ ਗਏ ਬਚਪਨ ਨੂੰ |
ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਅੱਖਰ ,ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਵਾਕ
ਨਰਮਾ ਚੁਗਦਿਅਾਂ ਹੋਇਅਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ,
ਕਿੱਥੋਂ ਪੜਾਂ ਮੈਂ  ? ਬਿਨ ਤੁਹਾਡੇ,
ਜਿਨਾਂ ਪੜ੍ਹਾਉਗੇ ਪੜ੍ਹ ਜਾਵਾਂਗਾ
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਰੱਬ ਜੋ ਹੋ ,
ਪਰ ਅਾਸ ਨਾ ਕਰੋ ਮੇਰੇ ਘਰ ਤੋਂ
ਮੇਰੇ ਕਿਸਮਤ ਮਾਰੇ ਮਾਂ ਪਿਓ ਤੋਂ 


ਮਾਸਟਰ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਦਾਨਗੜ੍ਹ
94171-80205
ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 20 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।

20 Jul 2017

ਗ਼ਜ਼ਲ



ਮੁੱਠੀ 'ਚ ਵਤਨ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ,ਤੂੰ ਕਸਮਾਂ ਸੀ ਖਾਧੀਆਂ 
ਅੱਜ ਤੱਕ ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਉਡੀਕਦੇ, ਕਦੋਂ ਮੋੜੇਂਗਾ ਆ ਕੇ ਭਾਜੀਆਂ
ਆਂਗਣ ‘ਚ ਲੱਗਾ ਅੰਬ ਵੀ, ਉਡੀਕਦਾ ਆਖਰ ਸੁੱਕਿਆ 
ਰੁੱਤਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਬਦਲੀਆਂ, ਤੇ ਲੌਟ ਆਈਆਂ ਮੁਰਗਾਬੀਆਂ
ਅੱਖਾਂ ‘ਚ ਰੜਕਾਂ ਪੈ ਗਈਆਂ, ਝੱਲ ਝ਼ੱਲ ਧੂੜ ਰਾਹਾਂ ਦੀ
ਚੰਨ ਤਾਰੇ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਰਹੇ, ਹਰ ਰੁੱਤੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਜੀਆਂ
ਖਾਲੀ ਨੇ ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ, ਉਡ ਗਏ ਨੇ ਬੋਟ ਸਾਰੇ
ਹੁਣ ਤਾਂ ਹਬੀਬਾ ਪਹੁੰਚ ਜਾ, ਦਰਦਾਂ ਨੇ ਬੇ-ਹਿਸਾਬੀਆਂ
ਬੁੱਲਾਂ  'ਤੇ ਅਟਕੇ ਸਾਹ ਵੇਖ, “ਥਿੰਦ” ਨੂੰ ਪਏ  ਉਡੀਕਦੇ
ਯਾ ਰੱਬ ਸਭੇ ਬਖਸ਼ ਦੇਈਂ , ਹੋਈਆਂ ਨੇ ਜੋ ਖਰਾਬੀਆਂ
                      
ਇਜੰ: ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ “ਥਿੰਦ”
 ਸਿਡਨੀ 
ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 15 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।

19 Jul 2017

ਜ਼ਿੰਦਾ ਲਾਸ਼ (ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ)

Image result for sad woman paintingਉਹ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇਰੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ।ਬੇਨੂਰ ਜ਼ਰਦ ਚਿਹਰਾ,ਫਟੇ ਹਾਲ, ਮੈਲੇ ਕੁਚੈਲੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਅੱਟੇ ਉਲਝੇ ਵਾਲ। ਸੁਤ-ਉਣੀਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ਕ ਅੱਖਾਂ ਥੱਲੇ ਕਾਲੇ ਧੱਬੇ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਚੀਕ ਚੀਕ ਕੇ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜੂਹੇ ਵਸਦੇ ਮੁਹੱਲੇ 'ਚ ਉਹ ਇੱਕ ਬੇਜਾਨ ਜਿਹੀ ਸੁੰਨੀ ਥਾਂ ਦੀ ਗੁੱਠੇ ਲੱਗੀ ਬੈਠੀ ਰਹਿੰਦੀ।ਤਿੱਖੜ ਦੁਪਹਿਰੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਤਪਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਅੱਧ ਨੰਗੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਭੱਜੀ ਫਿਰਦੀ ਤੇ ਲੰਘੇ ਸਿਆਲਾਂ 'ਚ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਇਹੋ ਹਾਲ ਸੀ। 
ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤ ਬਣੀ ਬਿਟਰ ਬਿਟਰ ਝਾਕੀ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਕਦੇ ਆਪੂੰ ਹੱਥ ਮਾਰਦੀ ਆਪੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੌਲ਼ੀ -ਹੌਲ਼ੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲਦੀ।ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਇਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੂੰਹ ਦੱਸਦੀ ਤੇ ਦੁਰੇਡੇ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਪੇਕਾ ਪਿੰਡ। ਖਬਰੇ ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਰਾਤ ਲੰਘਾਉਂਦੀ ਹੋਊ? 
ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਵਧਿਆ ਪੇਟ ਉਸ ਅੰਦਰ ਪਲ ਰਹੇ ਬਾਲ ਦੀ ਵੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਨੇ ਲੀਰਾਂ -ਲੀਰ ਕੀਤਾ ਹੋਣਾ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਚੁੰਨੀ ਨੂੰ ? ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨਿੱਤ ਵੇਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਤੁਰੀ ਫਿਰਦੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਪਸੀਜਦੀ ਉਸ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵੇਖ ਕੇ। ਕੀ ਸੱਚੀਂ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਧੀਆਂ ਸਭ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ? ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੁਝੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੋ ਸਵਾਲ ਹਰ ਰਾਹਗੀਰ ਨੂੰ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। 

ਡਾ. ਹਰਦੀਪ ਕੌਰ ਸੰਧੂ 
ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 320 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।

ਲਿੰਕ 1              ਲਿੰਕ 2            ਲਿੰਕ 3      ਲਿੰਕ 4

ਕਾਨੂੰਨ ( ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ )

ਅਮਰਜੀਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਛੁੱਟੀਅਾਂ ਵਿੱਚ ੳੁਹ ਅਾਪਣੇ ਪਿੰਡ ਅਾਇਅਾ ਹੋਇਅਾ ਸੀ । ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ੳੁਹ ਸੱਥ ਕੋਲ਼ ਦੀ ਲੰਘਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਤਾਸ਼ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ , 
  " ਆ ਵੀਰ ਅਮਰ, ਯਾਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਖ਼ਾਸਾ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਣਦੈਂ। ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਦੱਸ , ਨਾਲ਼ੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਆ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਕਿਸੇ ਨਾਲ਼ ਪੱਖ-ਪਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,ਫਿਰ ਬਾਕੀ ਜਾਨਵਰ ਤਾਂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਨਾਹੀ ਆ,ਪਰ ਵਿਚਾਰੇ ਮੁਰਗਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਕਸੂਰ ?  ਧੜਾ - ਧੜ ਕਸਾਈ ਵੱਢੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ , ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਕਾਲ਼ਾ ਕਾਨੂੰਨ ਕਿਉਂ  ਅਾ ? "
ਅਮਰਜੀਤ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ,

   " ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਕਾਲ਼ਾ ਕਾਨੂੰਨ ਤਾਂ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸੀ ਵੀਰ , ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਨੇ । 
"

ਮਾਸਟਰ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਦਾਨਗੜ੍ਹ


ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 22 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।

18 Jul 2017

ਅੱਗ ਦੀ ਸਾਂਝ


ਬਾਹਰ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਿਆ, “ਕੌਣ ਏਂ?” ਮਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ |
“ਮੈਂ ਹਾਂ ਮਿੰਦੋ,ਬੂਹਾ ਖੋਲੋ,” ਬਾਹਰੋਂ ਮਿੰਦੋ ਜੋ ਸਾਡੇ ਘਰ ਤੋਂ ਦੋ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ,ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ |ਮਾਂ ਚੌਕੇ ‘ਚ ਬੈਠੀ ਹਾਂਡੀ ਵਿੱਚ ਕੜਛੀ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ | ਚੁੱਲੇ ‘ਤੇ ਰਾਤ ਲਈ ਦਾਲ ਧਰੀ ਸੀ | ਤ੍ਰੈਕਾਲਾਂ ਦਾ ਵਕਤ ਸੀ। ਅਜੇ ਦਿਨ ਕਾਫੀ ਰਹਿੰਦਾ  ਸੀ | ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ‘ਚ ਲੋਕ ਰਾਤ ਦਾ ਰੋਟੀ -ਪਾਣੀ ਲੋ ਹੁੰਦਿਆ ਹੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸੀ। ਬਿਜਲੀ ਘਰਾਂ ‘ਚ ਹੁੰਦੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਨਿਬੜ ਕੇ ਸੌਣਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ |ਲਾਲਟੈਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਤਰਾਂ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਚਮਕ ਦਮਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ |ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਅਠ ਵੱਜੇ ਹੀ ਸੌਣ ਲਈ ਮੰਜੀਆਂ ਵਿਛ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ |
ਮਾਂ ਨੇ  ਬੂਹਾ ਖੋਲਿਆ ਤੇ ਮਿੰਦੋ ਅੰਦਰ ਲੰਘ ਆਈ। ਹੱਥ  ਵਿੱਚ ਪਾਥੀ ਫੜੀ ਸੀ | ਮਾਂ ਸਮਝ ਗਈ ਕਿ ਕਿਉਂ ਆਈ ਏ। ਫਿਰ ਵੀ ਪੁੱਛ ਲਿਆ, "ਕਿੰਝ ਆਉਣਾ ਹੋਇਆ, ਮਿੰਦੋ?"
“ਬੱਸ ਰਾਤ ਦਾ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਕਰਣਾ ਸੀ, ਅੱਗ ਲੈਣ ਆਈ ਸੀ |ਸੋਚਿਆ, ਮਾਸੀ ਚੌਂਕਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਛੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਏ।  ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ  ਚਾਹ ਜੁ ਪੀਣੀ ਹੁੰਦੀ ਏ, ਇਹ ਸੋਚ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਆ ਗਈ ਹਾਂ,” ਮਿੰਦੋ ਬੋਲਦੀ ਬੋਲਦੀ ਚੌਂਕੇ ਕੋਲ  ਜਾ ਖਲੋਤੀ |
“ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ,ਲੈ ਲੈ ਜਿੰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ | ਹੋਰ ਸੁਣਾ ,ਘਰ ਸਭ ਰਾਜੀ ਬਾਜੀ ਨੇ, ਆ ਬੈਠ ਜਾ ਘੜੀ|" ਮਾਂ ਨੇ ਕਹਿੰਦਿਆਂ,ਲੱਤ ਨਾਲ ਮੰਜੀ, ਜੋ ਚੌਂਕੇ ਕੋਲ ਪਈ ਸੀ ਅੱਗੇ ਸਰਕਾ ਦਿਤੀ |
“ਨਹੀਂ ਮਾਸੀ, ਫਿਰ ਆ ਕੇ  ਬੈਠਾਂਗੀ। ਹਫਤਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੀਲਾਂ ਵਾਲੀ ਡੱਬੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਇਆਂ। ਬਥੇਰੀ ਵਾਰੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਹਾਰੀ ਹਾਂ ,ਇਹ ਪਈ ਆਉਂਦੀ ਏ |ਤੁਹਾਡੇ ਘਰੋਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਅੱਗ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ , ਸੱਚ ਜਾਣੀ ਮਾਸੀ , ਦਾਲ –ਰੋਟੀ  ਬੜੀ ਹੀ ਸਵਾਦ ਬਣਦੀ ਏ | ਤੁਹਾਡੇ ਚੌਂਕੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਬਰਕਤ ਏ |” ਮਿੰਦੋ ਨੇ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ |
“ਨੀਂ ਕਿਉਂ ਮਾਸੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫਤਾਂ  ਕਰਣੀ ਏਂ ,ਅੱਗ ਤਾਂ ਅੱਗ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਏ ,ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁੜ ਘੋਲ ਕੇ ਰਖਦੀ ਹਾਂ ", ਮਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ |
“ਨਹੀਂ ਮਾਸੀ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਘਰੋਂ ਅੱਗ ਲਈ ਏ,ਸੱਚ ਜਾਣੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਦਾ ਸਵਾਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਇਆ |”
“ਚੰਗਾ ਠੀਕ ਏ , ਤੂੰ ਗੱਲਾਂ ‘ਚ ਹਾਰਨ ਵਾਲੀ ਥੋੜੀ ਏਂ, ਆਪੇ ਲੈ ਲੈ ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ |” ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਮਿੰਦੋ ਨੇ ਚੁੱਲੇ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸਦਾ ਅਗਲਾ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਥੋੜਾ ਝਾੜ ਕੇ, ਪਾਥੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ , “ਚੰਗਾ ਮਾਸੀ ਫਿਰ ਆਵਾਂਗੀ ‘ਤੇ ਬੈਠਾਂਗੀ , ਅਜੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦਾਲ ਵੀ ਚੁਣਨੀ ਏਂ , ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਬਾਣੀਆਂ ਕਿਹੋ ਜਹੀ ਦਾਲ ਵੇਚਦੈ,ਸਾਰੀ ਰੋੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਏ |” ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਮਿੰਦੋ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ |ਮਾਂ ਨੇ ਚੁੱਲੇ ਵਿੱਚ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਹਾਂਡੀ ਵਿੱਚ ਕੜਛੀ ਮਾਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ | 
ਦਿਲਜੋਧ ਸਿੰਘ

ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 122 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।

ਲਿੰਕ 1                ਲਿੰਕ 2