ਮਾਈ ਕੱਤਦੀ

ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋਇਆ ਮਨ ਖਿੜ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਓਸ ਨੂੰ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਨੂੰ ਆਪੇ 'ਚ ਸਮੇਟਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵੰਡਦਾ ਹੋਇਆ ਕਈ-ਕਈ ਵਾਰ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਕੀਦ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਿਣਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਜੀਂ । ਏਹੋ ਅਹਿਸਾਸ ਅੱਜ ਇਹ ਹਾਇਕੁ ਕਲਮ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈ। 

1.ਚੰਦਾ 


ਚੰਦ ਚੜ੍ਹਿਆ 
ਅੰਬਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ
ਮਾਈ ਕੱਤਦੀ
     
2.ਰੱਬਾ ਵੇ 


 ਘੁਮਿਆਰਾ ਵੇ !
 ਸੋਹਣੇ ਭਾਂਡੇ ਘੜ 
 ਖੜਕਣ ਨਾ 
    
3. ਉਡੀਕ 


ਕੋਇਲ ਕੂਕੇ 
ਫੁੱਲ ਪਏ ਖਿੜਦੇ 
ਕੌਣ ਆਇਆ 
      
4.ਬਸੰਤੀ 


ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ
ਬਸੰਤੀ ਵੇਸ ਕਰ 
ਦਰ 'ਤੇ ਆਈ

ਪ੍ਰੋ. ਦਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸਿੱਧੂ
(ਦੌਧਰ-ਮੋਗਾ)

ਚਿੱਠੀ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ

4.10.12

 ਹਰਦੀਪ ਜੀ,

ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਵਧਾਈ !
ਸੱਚਮੁੱਚ ਹਾਇਕੁ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਤਰਾਂ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਬਲੋਗ ਹੈ ।
ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।ਤੁਹਾਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਤੁਹਾਡਾ ਮਿੱਠਾ ਵਰਤਾਓ ਹੈ।
ਰੱਬ ਕਰੇ ਇਹ ਦਿਨ ਦੁਗਣੀ ਰਾਤ ਚੌਗੁਣੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰੇ !

ਹਰਕੀਰਤ ਹੀਰ

ਆਸਾਮ (ਗੁਵਾਹਾਟੀ)

******************************************************************************************

5.10.12

ਹਾਇਕੁ -ਲੋਕ ਇੱਕ ਐਸਾ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਨਵੇਂ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ  ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ  ਸਕਣ ।ਇਹ ਸਭ ਸਭੰਵ ਹੋਇਆ ਹਾਇਕੁ -ਲੋਕ ਦੇ ਕਾਰਨ।  ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਐਨਾ ਹੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਦਬਾ ਕੇ ਨਾ ਰੱਖੋ ।ਹਾਇਕੁ- ਲੋਕ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਲਈ ਖੁੱਲੇ ਹਨ।ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਹ ਹੀ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਚੰਗੀ ਤੇ ਸਾਫ ਸੁਥਰੀ ਲਿਖਤ ਲਿਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਾਂ ਹਾਇਕੁ- ਲੋਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕੀਏ ।

ਸ਼ੁੱਭ-ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ਼

ਵਰਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ

(ਬਰਨਾਲ਼ਾ)

********************************************************************************************

6.10.12

ਡਾ. ਸੁਧਾ ਗੁਪਤਾ ਜੀ ਨੇ ਹੱਥਲੀ ਚਿੱਠੀ ਆਪਣੀ ਹਾਇਕੁ-ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ "ਧੂਪ ਸੇ ਗੱਪਸ਼ੱਪ" 'ਚੋਂ ਲਏ ਹਾਇਕੁਆਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹਾਇਕੁ-ਲੋਕ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੀ।

''किसी भी कविता का अविकल अनुवाद कठिन और ना मुमकिन काम है । अगर वह कविता छन्द में बँधी है और उसका अनुवाद उसी छन्द में किया जाए तो यह कवि के लिए बड़ी चुनौती है ड़ॉ हरदीप जी ने इस चुनौती को स्वीकार किया है ।मैंने अपने हाइकु के अनुवाद पढ़े । मुझे आश्चर्य के साथ खुशी भी हुई कि हरदीप जी ने भावों की रक्षा करते हुए अनुवाद को सफलतापूर्वक अंजाम दिया । आप इसी तरह दिन दौ गुनी रात चगुनी तरक्की करती रहो । मेरे सारे के सारे आशीर्वाद आपके लिए ।'' 

डॉ सुधा गुप्ता 

(मेरठ)

dr.sudhagupta.meerut@gmail.com

************************************************************************************
ਹੋਰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ 

ਰੱਤ ਬਣੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ (ਸੇਦੋਕਾ)

ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਤੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਇਸ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਮਨ-ਮੋਹਣੇ ਜੱਗ-ਤ੍ਰਿੰਝਣ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ੇ ਉਦਯ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਗੋਰਖਪੁਰ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਹਨ। ਆਪ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ।

ਹਾਇਕੁ -ਲੋਕ ਮੰਚ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਪਾਠਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜੁੜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।ਅੱਜ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸੇਦੋਕਾ ਲੈ ਕੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਲੇਠੀ  ਲਿਖਤ ਉਪਰਾਲੇ ਨੂੰ ਹਾਇਕੁ-ਲੋਕ ਮੰਚ ਪਰਿਵਾਰ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ ਕਹੇਗਾ।

1.

ਰਗਾਂ 'ਚ ਵਹੇ

ਰੱਤ ਬਣੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਰਿਸਦੇ ਰਹੇ  ਫੱਟ। 

ਖੜ੍ਹਾ ਮਕਾਨ

ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਹਾਂ ਦੀ

ਹੁਣ ਦੱਸੇ ਕਹਾਣੀ। 

2. 

ਲੱਭੇ ਤਾਂ ਪਾਏ

ਰੱਜ-ਰੱਜ ਕੇ ਨੂਰ

ਓਸ ਸਤਿਨਾਮ ਦਾ 

ਪੈਰੀਂ ਤੁਰਿਆ 

ਪਹੁੰਚ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ 

ਫਿਰ ਆਏ ਸ਼ਬਾਬ ।

ਉਦਯ ਵੀਰ ਸਿੰਘ

( ਗੋਰਖਪੁਰ-ਉ.ਪ੍ਰਦੇਸ਼) 

ਸਮਝੋ ਕਸ਼ਮੀਰ

ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰਹੇ ਹਨ।ਅਖਬਾਰਾਂ 'ਚ ਇਸ ਮਸਲੇ 'ਤੇ ਭਖਵੀਂ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ । ਅਮਨ ਪਸੰਦ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰਦੇ ਹਰ ਬੰਦੇ ਦੀ ਇਹੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।ਕੋਈ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਲੋਕਾਂ 'ਚੋਂ ਬੇਗਾਨਗੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਥਿਕਤਾ ਕੇਵਲ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ਼ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ਼ਿਆ। ਜ਼ਖਮ 'ਤੇ ਪਿਆਰ, ਹਮਦਰਦੀ ਤੇ ਸੰਜਮ ਦੀ ਮਲ੍ਹਮ ਲਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਨਾਲ਼ ਸਾਡੇ ਹਾਇਕੁਕਾਰ ਦੀ ਕਲਮ ਨੇ ਜੋ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਲਓ ਆਪ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੈ:

1.

ਖੂਬਸੂਰਤੀ

ਆਉਂਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰ

ਲੋਕ ਵੇਖਣ

2.

ਨਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ

ਸੁਣ ਡਰਦੇ ਲੋਕੀਂ

ਮੌਤ ਦਾ ਖੌਫ਼

3.

ਪੁੱਛਦੀ ਫਿਜ਼ਾ

ਫੈਲਾਈ ਨਫ਼ਰਤ

ਖੂਨ ਖਰਾਬਾ

4.

ਦਰਦ ਵੰਡਾਂ

ਸਮਝੋ ਕਸ਼ਮੀਰ

ਦਿਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ 

ਵਰਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ

(ਬਰਨਾਲ਼ਾ) 

ਰੋਈ ਉਡੀਕ

1.
ਤਰਕਾਲਾਂ ਨੂੰ 
ਦਰਵਾਜ਼ਾ  ਖੜਕੇ 
ਚੰਦਰੀ  ਹਵਾ  

2.
ਖੋਲਕੇ ਬਾਰੀ 
ਕੌਣ ਪਿਆ ਦੇਖਦਾ 
ਰੋਈ  ਉਡੀਕ 

3.
ਵਿਹੜੇ  ਚੁੱਪ 
ਦੁਪਹਿਰ  ਦਾ ਵੇਲ਼ਾ
ਆਵੇਗਾ ਕੌਣ 

4.
ਅੱਖਾਂ  ਦੇ ਹੰਝੂ 
ਮੋਤੀ ਨੇ ਅਨਮੋਲ 

ਮਿੱਟੀ ਨਾ ਰੋਲ

ਦਿਲਜੋਧ ਸਿੰਘ
ਬਟਾਲਾ-ਦਿੱਲੀ 

ਅੱਲ੍ਹੜ ਧੁੱਪ

ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਕੰਬੋਜ 'ਹਿੰਮਾਂਸ਼ੂ' ਜੀ ਦੀ ਹਾਇਕੁ ਲੋਕ ਨਾਲ਼ ਪੁਰਾਣੀ ਸਾਂਝ ਹੈ। ਆਪ ਹਿੰਦੀ-ਜਗਤ ਦੇ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਆਪ ਭਾਵੇਂ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ਼ ਆਪ ਦਾ ਸਦਾ ਹੀ ਲਗਾਓ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਓਸੇ ਲਗਾਓ ਨੇ ਆਪ ਦੀ ਕਲਮ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸਿਆਹੀ 'ਚ ਡੋਬ ਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਕਲਮ ਪੰਜਾਬੀ 'ਚ ਲਿਖੇ ਹਾਇਕੁ ਲੈ ਕੇ ਹਾਇਕੁ-ਲੋਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਆਪ ਦੇ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਹੋਈ ਹੈ। 

ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਕੰਬੋਜ 'ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ'

(ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ) 

ਦੂਜਾ ਦਰਿਆ

1.

 ਚਾਟੀ ਦੀ ਲੱਸੀ

ਗੁਣਕਾਰੀ ਖ਼ੁਰਾਕ

ਦੂਜਾ ਦਰਿਆ

2.

 ਭੰਗ ਦੇ ਬੂਟੇ

ਮਿਹਨਤੀ ਨਸ਼ੈੜੀ

ਜੋੜਦੇ ਮੈਲ਼

3.

 ਪੋਹ ਮਹੀਨਾ

ਅਰਮਾਨਾਂ ਦਾ ਨਿੱਘ

ਭੁੱਖ ਡਾਹਢੀ

ਭੂਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ

(ਨਿਊਯਾਰਕ)