ਮਨ ਦੀ ਭੁੱਖ

ਕਣਕ ਦੀ ਵਾਢੀ ਦਾ ਕੰਮ ਜੋਰਾਂ ‘ਤੇ ਸੀ।  ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਹਲ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਸਮ ਦੇ ਖਰਾਬ  ਹੋਣ ਤਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਕਦੋਂ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਦਾਣਾਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿਚ ਕਣਕ ਦੇ ਅੰਬਾਰ ਲੱਗੇ ਪਏ ਸਨ।  ਸਰਕਾਰ ਵਲੋ ਕੋਈ ਜਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀ ਸੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾ ਰਹੀ। ਕਿਸਾਨ ਵਿਚਾਰੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਕਣਕ ਤੁਲਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।ਦਾਣਾ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ੋਰ ਸ਼ਰਾਬਾ ਸੀ ।ਖਿਸਰੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਕੰਨ ਪਾੜਵਾ ਸ਼ੋਰ ਕਿਧਰੇ ਕਣਕ ਨੂੰ ਝਾਰ ਲਗਾ ਰਹੀ ਮਸੀਨਾਂ ਦਾ ਸੋਰ।ਮਜਦੂਰ ਪੂਰੀ.ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਮੁਕਾਬਲਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿਸਾਨਾ ਬੈਠੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕੋਸ ਰਹੇ ਸਨ ।ਅੜਤੀਏ ਆਪਣਾ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਰੁਝੇ ਪਏ ਸਨ ।ਕਣਕ ਵਿਚੋ ਨਿਕਲੀ ਗਰਦ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀ ਸੀ ।ਜੋ ਸਾਹ  ਲੈਣਾ ਔਖਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਗਰਮੀ ਦਾ ਤਾਪ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਵੀ ਸੂਰਜ ਅੱਗੇ ਵਰਾਂ ਰਿਹਾ ਸੀ ।ਇਸ ਰਾਮ ਰੌਲਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਫਿਕਰ ਸੀ ।ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੇਟ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਦਾ ਫਿਕਰ ਸੀ ।ਇਹ ਔਰਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਕ ਛੱਜ, ਬੁਹਕਰ ਤੇ ਇਕ ਗੱਟਾ ਸੀ ਜੋ ਝਾਰ ਲਾ ਰਹੀਅਾ ਮਸੀਨਾਂ ਕੋਲ ਖੜੀਆਂ ਸਨ ।ਨਸੀਬ ਜਦੋ ਰੁਕ ਜਾਦੀ ਤਾ ਮਜਦੂਰ ਉਸ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿਚੋ ਰਹਿੰਦਾ ਖੂੰਹਦ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਰਹਿੰਦਾ ਖੂੰਹਦ ਵਿਚ ਕੁੰਡੀਆਂ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਕਣਕ ਦੀ ਟੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ।ਇਹ ਔਰਤ ਇਸ ਰਹਿਂਦ ਖੂੰਹਦ.ਨੂੰ ਛੱਜ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦੀਆਂ ਕੁੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆ ਜੋ ਕਣਕ ਦੀ ਟੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ੳੁਸ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਟਕ ਗੱਟੇ ਵਿਚ ਪਾ ਲੈਦੀਆ ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਇਹ ਔਰਤਾ ਕਾਫੀ ਕਣਕ ਇੱਕਠੀ ਕਰ ਲੈਦੀਆ ਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਠੀਕ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ। ਘਰਵਾਲੇ ਵਿਹਲੜ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਜੋ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਦੇ ।ਇਹ ਔਰਤਾ ਸਵੇਰੈ ਦਾਣਾ ਮੰਡੀ ਆਉਦੀਆਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਕਣਕ ਸੋ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ । ਦਾਣਾ ਮੰਡੀ ਦੇ ਇਕ ਕੋਨੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਝਾਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜਦੂਰ ਸਨ ।ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਣਾਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜਦੂਰਾ ਦਾ ਹੀ ਬੋਲ ਬਾਲਾ ਹੈ।

 ਨਸੀਬ ਤੇ ਮਜਦੂਰ ਬੜੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦੋ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੇ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ ਮਸੀਨਾ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟੀ ਤਾ ਇਕ ਭੱਜ ਕੇ ਆਈ ਤੇ ਕਣਕ ਛੱਜ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਲੱਗੀ ਤਾ ਮਜ਼ੂਦਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਆ ਕੇ ਛੱਜ ਨੂੰ ਖੋਹ ਕੇਪਰਾਂ ਬਗਾਹ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ।ਔਰਤ ਨੇ ਤਰਲਾਂ ਤੇ ਮਿੰਨਤ ਕਰ ਲੱਗੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਹਲਾਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀ ।ਉਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਔਰਤ ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੰਦਰਲਾ ਰਾਕਸ਼ ਜਾਗ ਪਿਆ ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਸਾਰ ਦੇ ਤੇ ਮੈ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ ਲਿਜਾਣਾ ਦੇ ਦੇਵਾਗਾ। ਇਕ ਵਾਰ ਔਰਤ ਦਾ ਮਨ ਕੀਤਾ ਇਸ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਮੈ ਇਥੇ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂ ਪਰ ਅਗਲੇ ਹੀ ਪਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆ ਦੀ ਭੁੱਖ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਉਹ ਤੜਫ ਉੱਠੀ ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ।ਉਹ ਪੱਥਰ ਬਣੀ ਗਈ ।ਇਕ ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਵਸ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਈ ਤੇ ਉਸ ਤੋ ਲਿਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆ ਦੀ ਪੇਟ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਈ ਕਿ ਔਰਤ ਸਭ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਕਈ ਹੀ ਬਣੀ ਇਹਨਾ ਪੱਥਰ ਦਿਲ ਇਨਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਕ ਰੱਬ ਵੀ ਪੱਥਰ ਦਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੈ ਕਿਉ ਨਾ ਬੁੱਤ ਤਾ ਉਹੀ ਘੜਦਾ ਹੈ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਉਸ ਰੱਬ ਦੀ ਸੋਚ ਹੈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਬੁੱਤ ਦੀ.ਸੋਚਣ ਸਕਤੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ।ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾ ਸਮਝੀ ਔਰਤ ਦੀ ਭੁੱਖ ਉਸ ਨੇ ਭਰ ਪੇਟ ਖਾਧਾ ਕੁਝ ਨਹੀ ।ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਸੁਫਨੇ ਕੀ ਨੇ ?ਕੀ ਰੀਝਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਕੀ  ਹੈ ?

ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ 

ਕਮਾਈ (ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ)

ਬਜਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਇੱਕਠ ਸੀ। ਉਥੇ ਛੇ -ਸੱਤ ਸਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮੁੰਡਾ ਆਪਣਾ ਖੇਡਾ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮੈਲੇ ਜਿਹੇ ਕੱਪੜੇ ਸਨ। ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਮੁੱਛਾਂ ਬਣਾ ਰੱਖੀਅਾਂ ਸਨ। ਕਦੇ ਪੁੱਠੀਆਂ ਛਾਲਾਂ ਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਕਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਕੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੋੜ ਕੇ ਦੂਹਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਕੋਲ਼ ਬੈਠੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਛੇ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦੀ 'ਚ ਪਾਈ ਢੋਲਕੀ ਵਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।

ਮਾਂ ਬੜੀ ਅੱਖੜ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਔਰਤ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਕਰਤੱਬ ਪਾਉਂਦਾ ਰੁਕਦਾ ਜਾਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਔਰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਝਿੜਕਦੀ। ਅਾਖਰ15-20 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਦਿਖਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੇ ਇੱਕ ਕੌਲਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੇਡਾ ਦੇਖ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਕੁਝ ਨੇ ਨਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਬੱਚਾ ਕੋਲ ਦੀ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲ ਨੀਝ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਮੰਗਣਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਦੂਸਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਾਏ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇਖਦਾ ਮੁਸਕਰਾ ਪਿਆ। ਸ਼ਾਇਦ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਾਏ ਕੱਪੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਕੋਮਲ ਮਨ 'ਚ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਪਰ ਰੱਬ ਦੀ ਲਿਖੀ ਕਿਸਮਤ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਬਾਪ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਹਨ। ਅਮੀਰ ਮਾਂ- ਪਿਉ ਲਈ ਤੇ ਗਰੀਬ ਮਾਂ -ਪਿਉ ਲਈ ਵੀ। ਫਰਕ ਐਨਾ ਹੈ ਅਮੀਰ ਮਾਂ ਬਾਪ ਬੱਚੇ ਲਈ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗਰੀਬ ਮਾਂ ਬਾਪ ਲਈ ਬੱਚਾ ਕਮਾਉਂਦਾ।

ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ

(ਬਠਿੰਡਾ)

ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 125 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।

ਲਿੰਕ

ਅੱਗ (ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ)

ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਟੀ.ਵੀ ਆਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਖਬਰਾਂ ਵਾਲੇ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਉਹੀ ਖਬਰਾਂ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਤੋ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਸਜਾ ਹੋ ਗੲੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਨ। ਸਜਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਭੜਕ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਦੰਗੇ ਫਸਾਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅੱਗਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਖਬਰਾਂ ਚੈਨਲ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਿਫਤਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਕਤ ਰਹਿੰਦੇ ਕਰਫਿਊ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੁਬਾਰਕਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਅੱਗਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਪਰ ਕਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੈਨਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਗਰੀਬ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਰਫਿਊ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਦਿਹਾੜੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਗੁਜਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ? ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਚੈਨਲ ਨੇ ਉਸ ਗਰੀਬ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦਿਖਾਇਆ ਜਿਸ ਦਾ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਠੰਡਾ ਪਿਆ। ਕਦੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁੱਝੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਭੱਖੇ ਪੇਟ ਸੌਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰ ਦਿਨ ਕੰਮ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਗਰੀਬ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਰੀਬ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੇਟਾ,ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬਾਪ ਪੈਸੇ ਨਾ ਹੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦਵਾਈ ਖੁਣੋਂ ਦਮ ਤੋੜ ਗਏ ਹਨ।
ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਚੈਨਲਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਦਿਹਾੜੀ ਨਾ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਮਜਦੁਰ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਕੀ ਬੀਤ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਆਉਦੇ ਵਕਤ ਉਹਨਾ ਲਈ ਕੁਝ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇਗਾ।ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਦੰਗੇ ਫਸਾਦ ਤੇ ਕਰਫਿਊ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਤੇ ਚੈਨਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਖਬਰਾਂ, ਅੱਗਾਂ ਲਾਉਣ ਦੇ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਂਦੇ ਨੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿਸੇ ਗਰੀਬ ਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ?

ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ
(ਬਠਿੰਡਾ)

ਨੋਟ : ਇਹ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਤੱਕ 45 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ। 
ਲਿੰਕ