ਕਿਣਮਿਣ ਕਣੀਆਂ

ਅੱਜ ਸਾਵਣ (ਸਾਉਣ) ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਕਦੇ ਕਿਣ-ਮਿਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਮੋਹਲੇਧਾਰ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਆਲਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

                                                                 1
                                                          ਹਵਾ ਫਰਾਟੇ
                                                      ਸਾਵਣ ਦੀ ਫੁਹਾਰ
                                                          ਮੀਂਹ ਛਰਾਟੇ 
                                                             
                                                               2
                                                        ਸਾਉਣ ਝੜੀ
                                                     ਅੰਬਰੀਂ ਛੂਹੇ ਪੀਂਘ
                                                       ਭਿੱਜੀ ਝੂਟਦੀ


                                                               3
                                                       ਸਾਵਣ ਭੂਰ
                                                    ਪਕਾਵਾਂ ਗੁਲਗਲੇ
                                                      ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੋ
    
                                                              4
                                                      ਰੁਮਕੇ ਹਵਾ
                                                  ਕਿਣਮਿਣ ਕਣੀਆਂ
                                                      ਛਿੜਿਆ ਰਾਗ 
ਡਾ.ਹਰਦੀਪ ਕੌਰ ਸੰਧੂ
 ਬਰਨਾਲ਼ਾ 

ਤ੍ਰੇਲ ਤੁਪਕੇ

1.

ਸੁੱਚੇ ਮੋਤੀ ਨੇ            

ਚਿੱਟੇ ਗੁਲਾਬ ਉੱਤੇ      

ਤ੍ਰੇਲ ਤੁਪਕੇ               

2.

ਦੋਸਤ ਮਿਲ਼ੇ

ਬੜੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ 

ਨੈਣ ਨੇ ਸਿਲ੍ਹੇ

3.

ਪੁਰੇ ਦੀ ਵਾਅ

ਨੰਗੇ ਪਿੰਡੇ ਖੇਤਾਂ 'ਚ

ਖੋਤਦਾ ਘਾਹ 

4.

ਨੂੰਹ ਡੇਰੇ 'ਚ

ਪਕਾਉਂਦੀ ਲੰਗਰ

ਸੱਸ ਏ ਭੁੱਖੀ 

5.

ਦੁੱਖ ਘੜੀਆਂ

ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਮੋਢਾ ਦੇਵੇ

ਬਾਪੂ ਮੜ੍ਹੀਆਂ 

ਕਮਲ ਸੇਖੋਂ

(ਪਟਿਆਲਾ) 

ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਅੰਬਰ

ਪ੍ਰੋ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਮਈ 1934 ਨੂੰ ਹੋਇਆ । ਲੱਗਭਗ 1955 ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ।ਉਨ੍ਹਾਂ  ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਹਰ ਵੰਨਗੀ 'ਚ ਲਿਖਿਆ। 30 ਜੂਨ 2011 ਨੂੰ ਉਹ ਇਸ ਫਾਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਏ। ਸਾਡੇ 'ਚੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਪਾਨੀ ਕਾਵਿ ਵਿਧਾ 'ਚ ਵੀ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲ਼ੀ ਹਾਇਕੁ ਪਾਏ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਵਿਰਦੀ ਜੀ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਹਾਇਕੁ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਡਾ.ਹਰਦੀਪ ਕੌਰ ਸੰਧੂ 

1.

ਉੱਗਦੇ ਰੁੱਖ
ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ਼
ਬਣਦੇ ਫੁੱਲ

2.
ਬਣੇ ਕਵਿਤਾ
ਫੈਲੇ ਨੇ ਅੰਬਰ 'ਚ
ਝੂਮਦੇ ਰੁੱਖ

3.
ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਾ
ਸੂਰਜੀ ਤਪ ਤੇਜ਼
ਆਥਣ ਵੇਲ਼ਾ

4.
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਲਈ 
ਕੰਡਿਆਂ 'ਤੇ ਚਲਦੀ
ਆਤਮਾ ਸਾਡੀ  

5.
ਦੂਰ ਤੀਕਰ
ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ
ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਅੰਬਰ

ਪ੍ਰੋ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ
(ਜਲੰਧਰ) 
( ਨੋਟ: ਇਹ ਹਾਇਕੁ 'ਸਦੀ ਕੇ ਪ੍ਰਥਮ ਦਸ਼ਕ ਕਾ ਹਿੰਦੀ ਹਾਇਕੁ-ਕਾਵਿਆ ' 'ਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ)
ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਤਾ: ਡਾ. ਹਰਦੀਪ ਕੌਰ ਸੰਧੂ 

ਮੀਂਹ ਜੋ ਵਰ੍ਹੇ

1.

ਪਿੱਤ ਮਰਦੀ
ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਨਹਾ ਕੇ
ਕਹਿੰਦੀ ਬੇਬੇ
2.
ਮੀਂਹ ਜੋ ਵਰ੍ਹੇ
ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਨਹਾ ਕੇ
ਚਾਅ ਨਾ ਲਹੇ
3.
ਮੁੱਕੀ ਉਡੀਕ
ਦੁੱਖ ਟੁੱਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ
ਵਰ੍ਹਿਆ ਮੀਂਹ 

4.
ਯਾਦ ਨੇ ਦਿਨ
ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਭੱਜਦੇ 
ਫੜ੍ਹ ਨਿੱਕਰ

5.
ਖੇਡਣ ਬੱਚੇ
ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ
ਬਣਾ ਕਿਸ਼ਤੀ

ਵਰਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ
(ਬਰਨਾਲ਼ਾ)

ਮੀਂਹ ਦੇ ਛਰਾਟੇ

ਅੱਜ 28 ਹਾੜ ਹੈ ਤੇ ਸਾਉਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਚੜ੍ਹਨ ਹੀ ਵਾਲ਼ਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੌਸਮ 'ਚ ਬਦਲਾਓ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਝਲਕਾਰਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤਿੱਖੀਆਂ ਧੁੱਪਾਂ ਦੇ ਝੰਬੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਛਰਾਟੇ ਨੇ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਦਿਵਾਈ ਹੈ। ਏਹੋ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸਾਡੇ ਹਾਇਗਾ ਨੇ ਚਿੱਤਰਿਆ ਹੈ।

ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ
(ਲੁਧਿਆਣਾ) 

ਡਾ.ਹਰਦੀਪ ਕੌਰ ਸੰਧੂ
(ਸਿਡਨੀ)

ਚਿੱਠੀ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ

1 जुलाई 2012 को 'हाइकु -लोक' पर  मेरे हिंदी हाइकु का पंजाबी में अनुवाद पढ़ने को मिला । किसी भाषा के छन्द का दूसरी भाषा में छन्द का निर्वाह करके अनुवाद करना कठिन है ; लेकिन  हरदीप बहन हर ओखे काम को सोखा बनाकर पेश करने में सचमुच जादूगर है । दिल के हर कोने से बधाइयाँ और मेरा आभार । इतना सुन्दर अनुवाद करना हर किसी के बस का नहीं। 
पुन: आपके इस नए काम के लिए आभार ! 

रामेश्वर काम्बोज 'हिमांशु 
सम्पादक 
लघुकथा डॉट काम तथा हिंदी हाइकु डॉट नेट 
*******************************************************************************************

ਡਾ. ਮੈਡਮ,

ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੁ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।

ਸੋਮ ਸਹੋਤਾ

(ਡਾਇਰੈਕਟਰ/ ਪਰਿਜ਼ੈਂਟਰ)

ਹਰਮਨ ਰੇਡੀਓ 

**********************************************************************

ਹੋਰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ 

ਹਾੜਾਂ ਦੇ ਦਿਨ

ਜੇਠ ਹਾੜ ਦੀਆਂ ਝੁਲਸਾਉਂਦੀਆਂ ਧੁੱਪਾਂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾ ਜਿਹਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਪੈਂਦੀ ਗਰਮੀ 'ਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ  ਜਨ-ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਹਾਇਕੁ 'ਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਮਾਣਾ ਜਿਹਾ ਉਪਰਾਲਾ .......
1.

ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ
ਹਾੜ ਦੇ ਦੁਪਹਿਰੇ
ਭੇੜਦੇ ਗੱਪਾਂ
2.
ਹਾੜਾਂ ਦੇ ਦਿਨ
ਘੜੇ ਤੇ ਝੱਜਰੀਆਂ
ਠਾਰਨ ਪਾਣੀ
3.
ਬੱਤੀ ਹੈ ਗੁੱਲ
ਤਪਦੀ ਤਪੈਹਰ
ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਝੱਲ
4.
ਤਿਹਾਇਆ ਕਾਂ
ਛਾਣ ਮਾਰੀ ਹਰ ਥਾਂ
ਤੌੜਾ ਲੱਭੇ ਨਾ
5.
ਹਿੱਲੇ ਨਾ ਪੱਤਾ
ਤਿੱਖੜ ਦੁਪਹਿਰ
ਚੋਵੇ ਮੁੜਕਾ
6.
ਬਿਜਲੀ ਕੱਟ
ਕਹਿਰਾਂ ਦਾ ਵੱਟ
ਟੱਪੇ ਨਾ ਝੱਟ
7.
ਹਾੜ ਮਹੀਨੇ
ਤਪੇ ਪੱਕਾ ਵਿਹੜਾ
ਭੱਖੇ ਤੰਦੂਰ


ਡਾ.ਹਰਦੀਪ ਕੌਰ ਸੰਧੂ 
( ਸਿਡਨੀ-ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)